In Nederland gelden voor staalconstructies twee normen die je als opdrachtgever of constructeur moet kennen: EN 1090 en de bijbehorende NEN-normen. EN 1090 is de Europese norm voor de fabricage en uitvoering van staalconstructies en is verplicht voor dragende constructies die op de markt worden gebracht. Wie een gecertificeerd staalbedrijf inschakelt, ontvangt een CE-certificaat als bewijs dat de constructie aan de Europese veiligheidseisen voldoet.
Werken zonder gecertificeerd staalbedrijf kost je meer dan de besparing oplevert
Bij aanbestedingen voor Rijkswaterstaat, Waternet of andere publieke opdrachtgevers is EN 1090-certificering geen nice-to-have, maar een harde eis. Schakelt een projectleider een niet-gecertificeerd bedrijf in, dan is er geen CE-certificaat, geen aantoonbare conformiteit en dus een serieus risico op afkeuring, vertraging of aansprakelijkheid. De oplossing is eenvoudig: controleer vooraf of het staalbedrijf gecertificeerd is voor de juiste uitvoeringsklasse. Dat scheelt je later in het project een hoop gedoe.
Onzekerheid over de juiste uitvoeringsklasse vertraagt je project onnodig
Veel projectleiders weten niet precies welke uitvoeringsklasse van toepassing is op hun constructie, en dat leidt tot trage offertetrajecten, miscommunicatie met leveranciers en soms een verkeerde uitvoering. De klasse hangt af van het type constructie, de belasting en de gevolgen bij falen. Een staalbedrijf dat ook engineering verzorgt, kan hierin direct meedenken en de juiste klasse al in de ontwerpfase vaststellen. Zo voorkom je verrassingen tijdens de uitvoering.
Welke normen gelden er voor staalconstructies in Nederland?
Voor staalconstructies in Nederland gelden twee normen: EN 1090 regelt de fabricage en uitvoering van staal- en aluminiumconstructies, en Eurocode 3 (NEN-EN 1993) bepaalt de rekenregels voor het ontwerp. Beide normen zijn verplicht voor dragende constructies die op de markt worden gebracht of in bouwwerken worden toegepast.
EN 1090 schrijft voor aan welke eisen het productieproces van een staalbedrijf moet voldoen, inclusief lasserskwalificaties, materiaaldocumentatie en kwaliteitsborging. Eurocode 3 geeft constructeurs de rekenmethoden om te bepalen of een constructie sterk genoeg is voor de beoogde belasting. In de praktijk werken beide normen dus nauw samen: de constructeur rekent het ontwerp door op basis van Eurocode 3, en het staalbedrijf voert het uit conform EN 1090.
Naast deze twee zijn er aanvullende NEN-normen relevant, afhankelijk van de toepassing. Denk aan normen voor lassen, oppervlaktebehandeling of specifieke producten, zoals hekwerken en trappen. Voor projecten waarbij veiligheid zwaar weegt, zoals infrastructuurwerken, gelden bovendien aanvullende eisen vanuit de opdrachtgever of het bestek.
Wat is EN 1090 en waarom is het verplicht?
EN 1090 is de Europese geharmoniseerde norm voor de fabricage van staal- en aluminiumconstructies. De norm is verplicht omdat de Europese Bouwproductenverordening (CPR) vereist dat dragende constructies voorzien zijn van een CE-markering, en EN 1090 is de norm die bepaalt hoe een fabrikant die CE-markering mag aanbrengen.
Concreet betekent dit dat elk staalbedrijf dat dragende constructies levert, gecertificeerd moet zijn volgens EN 1090. De certificering omvat een audit van het kwaliteitssysteem, de productieprocessen, de lasserskwalificaties en de documentatie. Zonder dit certificaat mag een bedrijf geen CE-markering op dragende staalconstructies aanbrengen en mag die constructie wettelijk gezien niet worden toegepast in een bouwwerk.
De verplichting geldt al sinds 2014 voor alle dragende constructies die onder de Bouwproductenverordening vallen. In de praktijk wordt dit bij aanbestedingen steeds strenger gehandhaafd, zeker bij overheidsprojecten en infrastructuurwerken.
Wat is het verschil tussen EN 1090 en NEN 1090?
EN 1090 is de Europese norm, opgesteld door CEN (het Europees Comité voor Normalisatie). NEN 1090 is de Nederlandse adoptie van diezelfde norm, uitgegeven door NEN (het Nederlands Normalisatie-instituut). Inhoudelijk zijn ze identiek. Het verschil zit alleen in de uitgeefinstantie en de nationale aanduiding.
In de Nederlandse praktijk wordt de term “NEN 1090” vaak gebruikt, maar technisch gezien verwijst dit naar dezelfde eisen als EN 1090. Een staalbedrijf dat zegt NEN 1090-gecertificeerd te zijn, voldoet daarmee ook aan de Europese EN 1090-eisen. Er is geen inhoudelijk verschil in wat er van het bedrijf wordt gevraagd.
Het is wel nuttig om te weten dat EN 1090 uit meerdere delen bestaat. EN 1090-1 gaat over de conformiteitsverklaring voor constructieve componenten. EN 1090-2 bevat de technische eisen voor staalconstructies. EN 1090-3 doet hetzelfde voor aluminiumconstructies. Bij certificering wordt doorgaans EN 1090-1 gecombineerd met EN 1090-2 of -3, afhankelijk van het materiaal.
Wat betekent een CE-certificaat bij dragende staalconstructies?
Een CE-certificaat bij een dragende staalconstructie betekent dat de fabrikant heeft aangetoond dat het product voldoet aan de Europese veiligheidseisen die zijn vastgelegd in EN 1090. Het certificaat is het bewijs dat de constructie is geproduceerd volgens een gecertificeerd kwaliteitssysteem en voldoet aan de prestatie-eisen die in de prestatieverklaring staan.
Voor jou als opdrachtgever of projectleider betekent het CE-certificaat dat je aantoonbaar hebt gekozen voor een gecertificeerde leverancier. Dat is relevant bij aanbestedingen, maar ook bij eventuele aansprakelijkheidsvragen achteraf. Als een constructie faalt en er is geen CE-certificaat, sta je als opdrachtgever in een lastige positie.
Het CE-certificaat gaat altijd vergezeld van een prestatieverklaring (Declaration of Performance). Daarin staat voor welke toepassingen de constructie is bestemd, welke uitvoeringsklasse is gehanteerd en welke normen zijn gevolgd. Bewaar dit document zorgvuldig als onderdeel van het projectdossier.
Welke uitvoeringsklasse is vereist voor mijn constructie?
EN 1090-2 onderscheidt vier uitvoeringsklassen: EXC1, EXC2, EXC3 en EXC4. De vereiste klasse hangt af van drie factoren: de gevolgen bij falen (consequence class), de mate van belasting en het type constructie. Hoe groter de risico’s, hoe hoger de klasse en hoe strenger de eisen aan productie en kwaliteitsborging.
- EXC1: Lichte constructies met geringe gevolgen bij falen, zoals kleine gebouwen of niet-dragende onderdelen.
- EXC2: Standaardgebouwen en -constructies. Dit is de meest voorkomende klasse in de utiliteitsbouw.
- EXC3: Constructies met hogere risico’s, zoals bruggen, kranen en constructies in aardbevingsgevoelige gebieden.
- EXC4: Constructies waarbij falen catastrofale gevolgen heeft, zoals nucleaire installaties.
De uitvoeringsklasse wordt bepaald door de constructeur op basis van de ontwerpnormen (Eurocode) en de projectspecificaties. In de praktijk is EXC2 de standaard voor de meeste bouw- en infrastructuurprojecten. Voor bruggen en zware infrastructuur is EXC3 gebruikelijk. Het is verstandig om dit vroeg in het project vast te leggen, zodat het staalbedrijf zijn werkwijze, documentatie en lasserskwalificaties hierop kan afstemmen. Wij denken hier graag al in de ontwerpfase in mee, zodat de uitvoeringsklasse tijdens de productie geen verrassing is. Meer over onze constructiewerken en hoe we dit aanpakken lees je op onze website.
Hoe controleer je of een staalbedrijf aan de normen voldoet?
Je controleert of een staalbedrijf EN 1090-gecertificeerd is door het certificaat op te vragen en dit te verifiëren bij de certificerende instelling. Een geldig certificaat vermeldt de naam van het bedrijf, de uitvoeringsklasse waarvoor het is gecertificeerd en de geldigheidsdatum. Controleer ook of de lassers individueel gecertificeerd zijn.
Naast het certificaat zijn er andere indicatoren die je helpen inschatten of een staalbedrijf de juiste kwaliteit levert. Vraag naar referentieprojecten die vergelijkbaar zijn met jouw opdracht. Een bedrijf met ervaring in infrastructuurprojecten voor opdrachtgevers als Rijkswaterstaat of Waternet heeft aantoonbaar bewezen dat het aan de strenge eisen van die sectoren kan voldoen.
Controleer ook of het bedrijf beschikt over een VCA-certificering, wat aantoont dat veiligheid op de werkvloer en bij montage serieus wordt genomen. Voor projecten waarbij montage op locatie plaatsvindt, is dit een relevante aanvullende eis. Vraag ten slotte naar de volledige dienstverlening van het bedrijf: een staalbedrijf dat ook engineering, oppervlaktebehandeling en plaatsing in eigen beheer heeft, geeft je meer controle over kwaliteit en planning dan een bedrijf dat onderdelen uitbesteedt.
Hoe wij helpen met normen en certificering voor staalconstructies
Bij Galesloot Constructie zijn we NEN 1090-gecertificeerd en VCA-gecertificeerd. Alle lassers zijn persoonlijk gecertificeerd. Bij elke dragende constructie die we leveren, ontvang je een CE-certificaat als bewijs dat het werk voldoet aan de Europese normen. We verzorgen het volledige traject: van engineering en tekeningen tot productie, oppervlaktebehandeling en plaatsing. Dat betekent één aanspreekpunt, korte lijnen en geen gedoe met meerdere leveranciers.
- NEN 1090-gecertificeerd voor constructiewerk, inclusief CE-certificaat bij dragende constructies
- VCA-gecertificeerd en lid van Metaalunie
- Alle lassers individueel gecertificeerd
- Engineering en werkvoorbereiding volledig in eigen beheer
- Ervaring met EXC2- en EXC3-constructies voor infra en utiliteit
- Vaste klantenkring bij Heijmans, BAM, Dura Vermeer, Waternet en Rijkswaterstaat
Wil je weten of wij de juiste partner zijn voor jouw project? Lees meer over wie we zijn en hoe we werken, of neem direct contact op voor een vrijblijvend gesprek over jouw constructievraagstuk.