Voor een staalconstructie heb je minimaal drie soorten tekeningen nodig: een overzichtstekening (voor het geheel), werktekeningen (voor productie in de werkplaats) en montagetekeningen (voor plaatsing op locatie). Bij dragende constructies komen daar constructieberekeningen bij, en als NEN-EN 1090 verplicht is, gelden aanvullende documentatie-eisen. Welke tekeningen precies nodig zijn, hangt af van de complexiteit van het project en de toepassingsklasse.
Ontbrekende of onvolledige tekeningen vertragen je project meer dan je denkt
Wanneer een staalconstructie de werkplaats ingaat zonder volledige werktekeningen, ontstaan er fouten in de productie die pas tijdens de montage zichtbaar worden. Dat betekent terugrijden, opnieuw lassen, vertraging in de planning en extra kosten. Constructeurs en projectleiders onderschatten hoe vaak dit probleem al vroeg in het proces ontstaat: de offerte is goedgekeurd, maar de tekeningen zijn nog niet compleet of nog niet op productiegereed niveau. De oplossing zit in vroeg schakelen: zorg dat de tekeningen al in de werkvoorbereidingsfase op orde zijn, niet pas als de staalplaten al besteld zijn.
Onduidelijkheid over wie de tekeningen levert kost je tijd en geld
In veel projecten is niet van tevoren afgesproken wie verantwoordelijk is voor het tekenwerk: de opdrachtgever, de constructeur of de staalleverancier. Dat leidt tot dubbel werk, versies die door elkaar lopen en discussies over aansprakelijkheid als er iets niet klopt. Spreek dit bij de offerteaanvraag al concreet af. Sommige staalbedrijven, waaronder wij bij Galesloot Constructie, verzorgen het volledige tekenwerk in huis, van engineeringtekening tot productiegerede werktekening. Dat scheelt een schakel en houdt de verantwoordelijkheid op één plek.
Wat zijn constructietekeningen en waarom zijn ze verplicht?
Constructietekeningen zijn technische documenten die de maatvoering, materiaalkeuze, verbindingen en opbouw van een staalconstructie vastleggen. Ze zijn verplicht omdat ze de basis vormen voor veilige productie en montage, en omdat de Europese norm NEN-EN 1090 eist dat dragende staalconstructies aantoonbaar worden gebouwd volgens goedgekeurde documenten.
Zonder volledige constructietekeningen kun je niet aantonen dat een constructie voldoet aan de geldende veiligheidseisen. Bij dragende toepassingen, zoals staalportalen, vakwerken of spanten, is dat geen keuze maar een wettelijke verplichting. De tekeningen vormen samen met de constructieberekeningen het technisch dossier dat bij oplevering beschikbaar moet zijn.
Ook in de praktijk zijn ze onmisbaar: een lasser in de werkplaats werkt op basis van de werktekening, een monteur op locatie gebruikt de montagetekening. Zonder die documenten werkt iedereen op aannames, en dat leidt tot fouten.
Welke soorten tekeningen heb je nodig voor een staalconstructie?
Voor een staalconstructie heb je doorgaans vier soorten tekeningen nodig: een situatietekening of overzichtstekening, constructietekeningen met afmetingen en verbindingsdetails, werktekeningen voor de productie in de werkplaats en montagetekeningen voor de plaatsing op locatie. Bij complexere projecten komen daar detailtekeningen en lasplannen bij.
- Overzichtstekening: toont de globale opbouw en positie van de constructie in het geheel
- Constructietekening: bevat maatvoering, profielen, materiaalspecificaties en verbindingen
- Werktekening: is de productiegerede tekening voor de werkplaats, inclusief lasaanwijzingen en bewerkingsdetails
- Montagetekening: beschrijft hoe de onderdelen op locatie worden samengebouwd, inclusief volgorde en verbindingsmiddelen
- Lasplan: verplicht bij NEN-EN 1090, beschrijft de lasprocedures per verbinding
Welke combinatie je nodig hebt, hangt af van de uitvoeringsklasse (EXC) die op het project van toepassing is. Een eenvoudige staalconstructie in EXC1 vraagt minder documentatie dan een dragende constructie in EXC2 of hoger.
Wat is het verschil tussen een werktekening en een montagetekening?
Een werktekening is bedoeld voor de productie in de werkplaats en beschrijft hoe elk onderdeel wordt gemaakt. Een montagetekening is bedoeld voor de plaatsing op locatie en beschrijft hoe de geproduceerde onderdelen worden samengebouwd. Beide zijn nodig, maar ze dienen een ander doel en zijn voor een ander publiek geschreven.
De werktekening bevat alle informatie die een lasser of bankwerker nodig heeft: afmetingen per onderdeel, lasnaadspecificaties, bewerkingen zoals boren of frezen en de materiaalsoort. De montagetekening laat zien hoe die onderdelen in het veld aan elkaar worden bevestigd: welke bout waar komt, in welke volgorde secties worden gehesen en hoe de constructie waterpas wordt gesteld.
In de praktijk worden deze tekeningen soms door verschillende mensen gemaakt: een tekenaar of constructeur maakt de werktekeningen, terwijl de montageploeg de montagetekening gebruikt. Het is belangrijk dat beide documenten op elkaar aansluiten en dezelfde referentienummers gebruiken, zodat er geen verwarring ontstaat op de bouwplaats.
Welke eisen stelt NEN-EN 1090 aan tekeningen?
NEN-EN 1090 eist dat alle uitvoeringstekeningen voor staalconstructies volledig, controleerbaar en goedgekeurd zijn voordat de productie start. De norm schrijft voor welke informatie op tekeningen aanwezig moet zijn, afhankelijk van de uitvoeringsklasse (EXC1 tot EXC4). Hoe hoger de klasse, hoe strenger de documentatie-eisen.
Concreet betekent dit dat tekeningen minimaal bevatten: materiaalaanduiding, afmetingen met toleranties, lasnaadspecificaties, oppervlaktebehandeling en verbindingsdetails. Bij hogere uitvoeringsklassen komt daar een goedkeuringsproces bij: tekeningen moeten worden gereviewd en vrijgegeven door een bevoegde persoon voordat de productie mag starten.
Daarnaast eist de norm traceerbaarheid: elk onderdeel moet herleidbaar zijn tot de bijbehorende tekening en het gebruikte materiaalcertificaat. Dit is de basis voor het CE-certificaat dat bij dragende constructies verplicht is. Bedrijven die NEN-EN 1090-gecertificeerd zijn, hebben dit proces intern geborgd en kunnen aantonen dat hun documentatie klopt.
Wie is verantwoordelijk voor het maken van de tekeningen?
De verantwoordelijkheid voor constructietekeningen ligt bij de partij die de constructie uitvoert, tenzij contractueel anders is afgesproken. In de praktijk levert de opdrachtgever of het ingenieursbureau de ontwerpbasis, waarna de staalleverancier de werktekeningen en montagetekeningen uitwerkt. Spreek dit vooraf expliciet af om discussies achteraf te voorkomen.
Bij grotere projecten werkt een constructeur of ingenieursbureau de constructieberekeningen en basisontwerptekeningen uit. De staalleverancier vertaalt die vervolgens naar productiegerede werktekeningen staal. Die stap, van ontwerp naar uitvoering, wordt ook wel werkvoorbereiding of detaillering genoemd.
Sommige staalbedrijven verzorgen het volledige tekenwerk in huis, inclusief de engineeringfase. Dat heeft een praktisch voordeel: de partij die tekent, is ook de partij die produceert en monteert. Fouten in de tekening worden eerder opgemerkt, en aanpassingen kunnen snel worden doorgevoerd zonder dat er een extra communicatiestap nodig is.
Wat kost het laten maken van tekeningen voor staalconstructies?
De kosten voor constructietekeningen variëren sterk, afhankelijk van de complexiteit van het project, het aantal onderdelen en de uitvoeringsklasse. Voor eenvoudige staalconstructies beginnen tekenkosten bij enkele honderden euro’s; voor complexe projecten met meerdere uitvoeringstekeningen en een lasplan kan dit oplopen tot enkele duizenden euro’s.
Een externe tekenaar of ingenieursbureau rekent doorgaans een uurtarief van 70 tot 120 euro, afhankelijk van specialisatieniveau en regio. Het totale aantal uren hangt af van hoe gedetailleerd de input is die je aanlevert: een schetsontwerp vraagt meer uitwerking dan een al uitgewerkt basisontwerp.
Wanneer een staalbedrijf het tekenwerk in huis verzorgt als onderdeel van de opdracht, zijn de tekenkosten soms verrekend in de totaalprijs. Dat maakt het moeilijker om te vergelijken, maar het kan ook goedkoper uitvallen omdat er geen extra externe partij betaald hoeft te worden. Vraag bij de offerte altijd expliciet of tekenwerk is inbegrepen en wat de aannames zijn.
Hoe Galesloot Constructie helpt met tekeningen voor staalconstructies
Bij Galesloot Constructie verzorgen we het volledige tekenwerk in huis, van de eerste engineeringtekening tot de productiegerede werktekening en montagetekening. We denken al vroeg in het proces mee, zodat tekeningen aansluiten op wat er in de werkplaats en op de bouwplaats echt nodig is. Dat scheelt een schakel en voorkomt fouten.
- Volledig tekenwerk in eigen beheer, van ontwerp tot uitvoeringstekening
- NEN-EN 1090-gecertificeerd, met CE-certificaat bij dragende constructies
- Alle lassers persoonlijk gecertificeerd
- Eén aanspreekpunt van offerteaanvraag tot oplevering
- Flexibel en snel schakelen, ook bij maatwerkprojecten of spoedopdrachten
- Jarenlange ervaring met constructiewerken voor bouw- en infrabedrijven als Heijmans, BAM en Boskalis
Wil je weten wat wij voor jouw project kunnen betekenen? Bekijk ons volledige dienstenaanbod, lees meer over ons of neem direct contact op voor een vrijblijvend gesprek over je project.