Staalconstructies in koelcellen moeten voldoen aan specifieke eisen op het gebied van materiaalsoort, temperatuurbestendigheid, corrosiebescherming en certificering. De lage temperaturen in koelcellen stellen andere eisen aan staal dan bij omgevingstemperatuur, omdat staal bij vriestemperaturen brozer kan worden. Gebruik bij voorkeur RVS of speciaal gecertificeerd constructiestaal met aantoonbare taaiheid bij lage temperaturen. Voor dragende constructies is een uitvoering conform NEN-EN 1090 verplicht.
De verkeerde staalsoort in een koelcel leidt tot constructiefalen dat je pas opmerkt als het te laat is
Gewoon constructiestaal gedraagt zich bij min 20 of min 30 graden fundamenteel anders dan bij kamertemperatuur. De slagvastheid daalt, het materiaal wordt brozer en kleine scheuren kunnen zich onder belasting snel uitbreiden. Dat zie je niet van buitenaf, totdat er iets misgaat. De oplossing is om eerder na te denken over de materiaalsoort: vraag bij de offerte altijd naar de staalsoort, inclusief de slagvastheidsklasse, en controleer of die aansluit op de minimale bedrijfstemperatuur van de koelcel.
Een ontbrekend CE-certificaat bij een dragende koelcelconstructie is een juridisch en veiligheidsrisico
Bij een inspectie of incident in een koelcel wordt als eerste gekeken naar de certificering van de draagconstructie. Ontbreekt een CE-certificaat of is de uitvoerende partij niet NEN-EN 1090-gecertificeerd, dan is de opdrachtgever aansprakelijk. Dat risico is groter dan de meeste projectleiders inschatten. De concrete stap: controleer vóór gunning of de leverancier NEN-EN 1090-gecertificeerd is en of bij dragende onderdelen een CE-certificaat wordt meegeleverd. Dat is geen formaliteit, maar een aantoonbare veiligheidsgarantie.
Welke staalsoort is geschikt voor gebruik in koelcellen?
Voor koelcellen is RVS (roestvast staal) of speciaal gecertificeerd constructiestaal met een lage-temperatuurklasse de beste keuze. RVS behoudt zijn taaiheid bij vriestemperaturen, is hygiënisch en corrosiebestendig. Gewoon constructiestaal kan worden toegepast, mits het de juiste slagvastheidsklasse heeft voor de bedrijfstemperatuur van de koelcel.
De meest gebruikte staalsoort voor koelcelconstructies is S355 met een slagvastheidsklasse J2 of K2, wat wil zeggen dat het materiaal ook bij min 20 graden nog voldoende taai is. Voor diepvriesomgevingen (min 18 graden of kouder) is RVS, zoals AISI 304 of AISI 316, een betere keuze, zeker als er ook sprake is van vochtige omstandigheden of reinigingsmiddelen.
RVS heeft als extra voordeel dat het eenvoudig schoon te houden is en geen oppervlaktebehandeling nodig heeft om corrosie te voorkomen. Dat maakt het bijzonder geschikt voor koelcellen in de voedingsindustrie, waar hygiëne-eisen streng zijn. Wil je toch constructiestaal toepassen, dan is de oppervlaktebehandeling een punt van aandacht. Meer hierover lees je bij de vraag over corrosiebescherming verderop in dit artikel.
Welke certificeringen zijn verplicht voor constructiewerk in koelcellen?
Voor dragende staalconstructies in koelcellen geldt de NEN-EN 1090-norm als verplicht kader. Dit betekent dat de uitvoerende partij NEN-EN 1090-gecertificeerd moet zijn en dat bij dragende constructies een CE-certificaat wordt afgegeven. Dit is wettelijk verplicht voor constructies die in Europa in de handel worden gebracht of worden geplaatst.
NEN-EN 1090 stelt eisen aan het productieproces, de kwalificaties van lassers, de traceerbaarheid van materialen en de documentatie van het gehele fabricageproces. Een CE-certificaat bij een dragende koelcelconstructie geeft aan dat het werk aantoonbaar voldoet aan de Europese veiligheidsnormen. Zonder dit certificaat is de constructie niet aantoonbaar conform de regelgeving.
Naast NEN-EN 1090 kan VCA-certificering relevant zijn als er werkzaamheden plaatsvinden op locaties met specifieke veiligheidseisen, zoals grote logistieke centra of industriële koelinstallaties. Controleer bij het selecteren van een leverancier altijd of beide certificeringen aanwezig en actueel zijn. Bij constructiewerken in staal en RVS is dit een standaard onderdeel van het kwaliteitsproces.
Hoe beïnvloeden lage temperaturen de sterkte van staal?
Lage temperaturen verlagen de slagvastheid van staal, wat betekent dat het materiaal bij een plotselinge belasting of schok minder energie kan opnemen voordat het breekt. Dit fenomeen heet brosse breuk. Hoe lager de temperatuur, hoe groter het risico, afhankelijk van de staalsoort en de slagvastheidsklasse.
Bij gewoon constructiestaal, zoals S235 of S355 zonder specifieke temperatuurklasse, neemt de taaiheid al merkbaar af bij temperaturen onder nul. Bij min 10 tot min 20 graden kan dit bij verkeerd materiaalgebruik leiden tot onverwacht falen van verbindingen of profielen, zeker bij dynamische belastingen zoals vorkheftrucks of trillingen van koelmachines.
De slagvastheidsklassen in de norm geven aan tot welke temperatuur een staalsoort voldoende taai blijft:
- Klasse JR: getest bij +20 graden
- Klasse J0: getest bij 0 graden
- Klasse J2: getest bij min 20 graden
- Klasse K2 of M/N: getest bij min 20 graden met hogere energiewaarden
Voor koelcellen met een bedrijfstemperatuur van min 18 graden of lager kies je minimaal klasse J2, of je stapt over op RVS, dat van nature geen brosse breuk vertoont bij deze temperaturen.
Hoe wordt corrosie in koelcellen voorkomen bij staalconstructies?
Corrosie in koelcellen ontstaat vooral door condensvorming bij temperatuurwisselingen en door reinigingsmiddelen die op constructiedelen terechtkomen. De beste aanpak is een combinatie van de juiste materiaalkeuze en een geschikte oppervlaktebehandeling die bestand is tegen vocht en chemicaliën.
Bij RVS-constructies is geen extra oppervlaktebehandeling nodig, mits de juiste RVS-kwaliteit is gekozen. AISI 316 heeft een betere chloridebestendigheid dan AISI 304 en is daardoor geschikter in omgevingen waar reinigingsmiddelen op chloor- of zoutbasis worden gebruikt.
Wordt er toch constructiestaal toegepast, dan zijn dit de meest gebruikte beschermingsmethoden:
- Thermisch verzinken: geeft een duurzame zinklaag die ook bij temperatuurwisselingen goed hecht
- Poedercoaten: biedt goede corrosiebescherming, maar is minder geschikt voor omgevingen met agressieve reinigingsmiddelen
- Tweecomponenten-epoxycoating: wordt toegepast in industriële omgevingen met hoge chemische belasting
Let bij de detaillering ook op constructieve oplossingen: vermijd holten en spleten waar vocht zich kan ophopen, en zorg voor goede afwatering van horizontale vlakken. Dat zijn details die je pas later terugziet als problemen, maar die je tijdens de engineeringsfase eenvoudig kunt voorkomen.
Wanneer is een constructieberekening verplicht voor een koelcelconstructie?
Een constructieberekening is verplicht zodra de staalconstructie een dragende functie heeft: denk aan vloerbalken, kolommen, dakconstructies of ophangpunten voor koelinstallaties. Zonder een goedgekeurde berekening mag een dergelijke constructie niet worden aangebracht of in gebruik genomen.
De berekening moet aantonen dat de constructie voldoet aan de van toepassing zijnde Eurocodes, met name NEN-EN 1993 (staalconstructies) en NEN-EN 1991 (belastingen). Hierin worden permanente belastingen, veranderlijke belastingen en bijzondere situaties, zoals sneeuw of wind, meegenomen, afhankelijk van de locatie en het type gebouw.
Voor niet-dragende onderdelen, zoals leuningen, afschermingen of beugels voor leidingwerk, is een formele constructieberekening niet altijd wettelijk verplicht, maar wel verstandig bij hogere belastingen of specifieke veiligheidseisen. Vraag bij twijfel altijd een constructeur om advies. Dat voorkomt discussies achteraf en geeft je als opdrachtgever of projectleider een aantoonbaar verantwoorde keuze. Meer informatie over het volledige dienstenaanbod vind je op onze dienstenpagina.
Hoe wij helpen bij staalconstructies voor koelcellen
Koelcelconstructies vragen om specifieke materiaalkeuzes, de juiste certificering en een leverancier die ook in de engineeringsfase al meedenkt. Dat is precies waar Galesloot Constructie goed in is. We verzorgen het volledige traject: van de eerste tekening en constructieberekening tot de productie en plaatsing op locatie. Zo zijn er minder schakels en houd je als projectleider meer grip op kwaliteit en planning.
- NEN-EN 1090-gecertificeerd met CE-certificaat bij dragende constructies
- Alle lassers persoonlijk gecertificeerd voor kwalitatief hoogwaardig laswerk
- Ervaring met RVS en constructiestaal voor lage-temperatuuromgevingen
- Oppervlaktebehandeling in eigen beheer: thermisch verzinken en poedercoaten
- Eén vast aanspreekpunt van offerte tot oplevering
- Flexibel en snel schakelen bij maatwerkprojecten
We worden graag vroeg in het proces betrokken, zodat we ook in de constructiefase al meerwaarde kunnen leveren. Lees meer over wie we zijn en hoe we werken, of neem direct contact op voor een offerte.