De kwaliteit van staalconstructies test je via een combinatie van visuele inspecties, niet-destructieve technieken zoals ultrageluid- en röntgenonderzoek, en certificering volgens NEN 1090. Welke methode je inzet, hangt af van het type constructie, de lasklasse en of de constructie een dragende functie heeft. Bij dragende constructies is een CE-certificaat verplicht en moet de kwaliteitsborging aantoonbaar zijn via een gecertificeerd productieproces.
Slechte kwaliteitscontrole bij laswerk kost je pas geld als het te laat is
Een onzichtbaar lasdefect in een dragende constructie veroorzaakt geen problemen—totdat het dat wel doet. Scheuren, poreuze lasverbindingen of onvoldoende inbranding zijn met het blote oog nauwelijks te zien, maar kunnen onder belasting falen. De kosten van herstel achteraf, stilstand op de bouwplaats en aansprakelijkheid bij schade zijn een veelvoud van wat een goede keuring tijdens de productie zou hebben gekost. De oplossing zit in het inbouwen van kwaliteitscontrole op het moment dat het nog iets uitmaakt: tijdens het lassen, niet erna.
Onduidelijkheid over certificeringen vertraagt je goedkeuringsproces onnodig
Als je bij een aanbesteding of richting een opdrachtgever moet aantonen dat een constructie aan de normen voldoet, en je leverancier kan de juiste documentatie niet leveren, komt het project stil te liggen. NEN 1090, CE-markering en lascertificaten zijn geen formaliteiten, maar harde vereisten bij dragende constructies voor infra en utiliteit. Weet je vooraf welke certificeringen een constructiebedrijf heeft en welke klasse laswerk het mag uitvoeren, dan voorkom je vertraging en discussie op het moment dat je dat het minst kunt gebruiken.
Wat betekent kwaliteit bij staalconstructies?
Kwaliteit bij staalconstructies betekent dat een constructie voldoet aan de technische eisen voor sterkte, stabiliteit en duurzaamheid, én dat dit aantoonbaar is gemaakt via gecontroleerde productieprocessen, gecertificeerde lassers en herleidbare documentatie. Het gaat dus niet alleen om het eindresultaat, maar om hoe je daar komt.
In de praktijk omvat kwaliteit bij staalconstructies meerdere lagen. Ten eerste de materiaalkwaliteit: staal moet de juiste sterkteklasse hebben en aantoonbaar voldoen aan de specificaties. Ten tweede de bewerkingskwaliteit: snijden, lassen en monteren moeten volgens de juiste procedures verlopen. Ten derde de documentatie: van materiaalkeuringsrapporten tot lasprocedures en inspectierapportages.
Voor opdrachtgevers in de bouw en infra is kwaliteit ook een juridisch begrip. Een constructie die valt onder de NEN 1090-norm voor constructiewerk moet aantoonbaar geproduceerd zijn door een gecertificeerd bedrijf. Zonder die aantoonbaarheid kun je een dragende constructie niet legaal in gebruik nemen.
Welke normen en certificeringen gelden voor staalconstructies?
De belangrijkste norm voor staalconstructies in Europa is EN 1090, in Nederland toegepast als NEN 1090. Deze norm regelt de uitvoering van stalen draagconstructies en verplicht producenten tot CE-markering. Daarnaast gelden de Eurocode-normen voor constructieve berekeningen en materiaalnormen zoals EN 10025 voor constructiestaal.
NEN 1090 werkt met uitvoeringsklassen (EXC1 tot en met EXC4). Hoe hoger de klasse, hoe strenger de eisen aan lasprocedures, lassercertificering, materiaaldocumentatie en inspectie. Bruggen en andere infrastructurele constructies vallen vaak onder EXC3 of EXC4, waarbij onafhankelijke inspectie verplicht is.
Naast NEN 1090 speelt VCA-certificering een rol bij het werken op bouwplaatsen en bij opdrachtgevers die veiligheidseisen stellen aan hun onderaannemers. Beide certificeringen samen geven opdrachtgevers zekerheid over zowel de technische kwaliteit als de veiligheid op de werkplek.
Hoe wordt de kwaliteit van laswerk gecontroleerd?
Laswerk wordt gecontroleerd via visuele inspectie, niet-destructieve testmethoden en soms destructieve proeven. Welke methode verplicht is, hangt af van de uitvoeringsklasse (EXC) en het type verbinding. Visuele inspectie is altijd de eerste stap; aanvullende methoden worden ingezet wanneer hogere zekerheid vereist is.
De meest gebruikte niet-destructieve methoden zijn:
- Ultrageluidonderzoek (UT): detecteert interne defecten zoals onvolledige inbranding of scheuren
- Magnetisch poederonderzoek (MT): maakt oppervlaktefouten zichtbaar in ferromagnetisch staal
- Penetrantonderzoek (PT): geschikt voor het opsporen van oppervlaktescheuren in niet-magnetisch materiaal zoals RVS
- Röntgenonderzoek (RT): geeft een beeld van de inwendige lasstructuur, met name bij leidingwerk en drukvaten
Naast de inspectie van de las zelf is de kwalificatie van de lasser een onderdeel van de kwaliteitsborging. Onder NEN 1090 moeten lassers een persoonlijk lascertificaat hebben dat aantoont dat ze de betreffende lastechniek beheersen. Bij ons zijn alle lassers persoonlijk gecertificeerd, wat direct bijdraagt aan aantoonbare kwaliteitsborging.
Wat is het verschil tussen destructief en niet-destructief testen?
Bij niet-destructief testen (NDT) wordt de constructie geïnspecteerd zonder deze te beschadigen of te verwijderen. Bij destructief testen worden monsters genomen uit het materiaal of de las, die vervolgens worden belast of gebroken om de mechanische eigenschappen te meten. NDT is de norm in de praktijk; destructief testen wordt vooral gebruikt voor laskwalificaties en materiaalonderzoek.
Destructieve testen zoals trekproeven, buigproeven en slagproeven leveren exacte meetwaarden op over sterkte, taaiheid en ductiliteit. Ze zijn waardevol bij het kwalificeren van een nieuwe lasprocedure of bij het valideren van een materiaalcharge, maar ze maken het geteste object onbruikbaar.
In de dagelijkse productie van staalconstructies is NDT de gebruikelijke aanpak. De keuze voor een specifieke NDT-methode hangt af van het type las, het materiaal en de uitvoeringsklasse. Bij hogere uitvoeringsklassen (EXC3 en EXC4) is een groter percentage van de lassen verplicht te inspecteren en is het soms vereist om meerdere methoden te combineren.
Wanneer is een onafhankelijke keuring verplicht?
Een onafhankelijke keuring is verplicht bij dragende staalconstructies die onder uitvoeringsklasse EXC3 of EXC4 vallen, zoals bruggen, hijsconstructies en bepaalde infrastructurele werken. In die gevallen moet een onafhankelijke inspectie-instelling de kwaliteit van het laswerk en de productie beoordelen en goedkeuren voordat de constructie in gebruik mag worden genomen.
Bij EXC2, de klasse die van toepassing is op de meeste gebouwconstructies, voert het producerende bedrijf zelf de kwaliteitscontrole uit via een gedocumenteerd kwaliteitssysteem. De opdrachtgever of het bevoegd gezag kan aanvullende eisen stellen, maar een externe inspectie-instelling is in dat geval niet automatisch verplicht.
In de praktijk vragen veel opdrachtgevers bij infra en utiliteit ook bij EXC2-constructies om aanvullende documentatie of een derde-partijinspectie. Het is verstandig om dit vroeg in het project af te stemmen, zodat de producent de juiste inspectierapportages kan meesturen bij oplevering. Kijk ook naar de overige diensten die een constructiebedrijf biedt om te beoordelen of het het volledige traject kan ondersteunen.
Hoe kies je een constructiebedrijf met aantoonbare kwaliteitsborging?
Een constructiebedrijf met aantoonbare kwaliteitsborging heeft minimaal een NEN 1090-certificering, persoonlijk gecertificeerde lassers en een gedocumenteerd kwaliteitssysteem. Vraag altijd naar de uitvoeringsklasse waarvoor het bedrijf gecertificeerd is en controleer of de certificaten actueel zijn en overeenkomen met het type werk dat je nodig hebt.
Naast de certificaten zijn er praktische signalen die iets zeggen over de kwaliteitscultuur van een bedrijf:
- Heeft het bedrijf engineering en productie in eigen huis, of besteedt het uit aan derden?
- Kan het bedrijf lasprocedures en materiaalkeuringsrapporten aanleveren?
- Heeft het een vaste klantenkring bij vergelijkbare opdrachtgevers?
- Is er een vast aanspreekpunt dat het hele traject overziet?
Hoe minder schakels er zijn tussen tekening en plaatsing, hoe meer grip je houdt op kwaliteit en planning. Een bedrijf dat engineering, productie en montage zelf doet, kan sneller bijsturen als er iets niet klopt.
Hoe Galesloot Constructie helpt met kwaliteitsborging van staalconstructies
Galesloot Constructie is NEN 1090-gecertificeerd en levert bij dragende constructies standaard een CE-certificaat mee. Alle lassers zijn persoonlijk gecertificeerd. Wij verzorgen het volledige traject, van engineering en tekeningen tot productie, oppervlaktebehandeling en plaatsing, zonder tussenkomst van derden. Dat geeft je als opdrachtgever directe controle over kwaliteit en doorlooptijd.
Wat wij bieden:
- NEN 1090-gecertificeerd productieproces met CE-markering bij dragende constructies
- Persoonlijk gecertificeerde lassers voor aantoonbare laskwaliteit
- Engineering en tekenwerk in eigen huis, zodat we vroeg in het proces meedenken
- Één vast aanspreekpunt van offerte tot oplevering
- Ervaring met complexe projecten voor Heijmans, BAM, Boskalis, Waternet en Rijkswaterstaat
- VCA-gecertificeerd en lid van Metaalunie
Wil je weten of wij de juiste partner zijn voor jouw project? Lees meer over wie we zijn en hoe we werken, of neem direct contact op voor een vrijblijvend gesprek over jouw constructievraagstuk.