Welke veiligheidsmaatregelen gelden bij staalwerk?

Bij staalwerk gelden veiligheidsmaatregelen op twee niveaus: de constructieve veiligheid van het eindproduct én de persoonlijke veiligheid tijdens de uitvoering. Constructieve veiligheid wordt geborgd via normen zoals NEN-EN 1090 en constructieberekeningen. Persoonlijke veiligheid tijdens het werk valt onder de Arbowet en VCA. Beide zijn verplicht en vullen elkaar aan. Wie met staal werkt of staalconstructies laat maken, krijgt met beide te maken.

Onduidelijkheid over certificeringen kost je tijd en vergroot het risico op afkeuring

Veel projectleiders en constructeurs weten dat er normen bestaan voor staalwerk, maar weten niet precies welke norm wanneer van toepassing is. Dat leidt tot vertraging: een leverancier blijkt achteraf niet NEN-EN 1090-gecertificeerd, een constructie mist een CE-markering of de verzekeraar accepteert de documentatie niet. De oplossing is eenvoudig: vraag bij elke staalpartner vóór de opdracht om bewijs van certificering en vraag expliciet of dragende constructies van een CE-markering worden voorzien. Zo voorkom je verrassingen bij de oplevering.

Onvoldoende aandacht voor persoonlijke bescherming verhoogt het risico op incidenten op de bouwplaats

Bij staalwerk zijn snijwonden, oogletsel door vonken en valrisico’s bij montage op hoogte concrete gevaren. Wie hier onvoldoende op inzet, riskeert niet alleen letsel, maar ook stillegging van het werk door de Arbeidsinspectie. De praktische stap: zorg dat alle medewerkers die met staal werken de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen dragen en dat de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) op de werkplek actueel is. Dat is geen papieren exercitie, maar directe bescherming van mensen en planning.

Welke veiligheidsmaatregelen zijn verplicht bij staalwerk?

Bij staalwerk zijn twee categorieën veiligheidsmaatregelen verplicht. De eerste betreft de constructieve veiligheid: de constructie moet voldoen aan de geldende normen, met name NEN-EN 1090, en bij dragende constructies is een CE-markering verplicht. De tweede betreft de arbeidsveiligheid: medewerkers die staalwerk uitvoeren vallen onder de Arbowet en moeten werken met de juiste beschermingsmiddelen.

Voor constructiewerk in de bouw geldt dat de Europese constructienorm NEN-EN 1090 bepaalt welke eisen aan het fabricageproces en het eindproduct worden gesteld. Dit geldt zowel voor de aannemer als voor de leverancier. Een constructiebedrijf moet aantoonbaar aan deze norm voldoen om dragende staalconstructies te mogen leveren.

Daarnaast geldt voor het uitvoerende werk op de bouwplaats de Arbowet. Werkgevers zijn verplicht een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) op te stellen en maatregelen te treffen om gevaren te beheersen. Bij staalwerk gaat het dan om gevaren zoals vallen op hoogte, snijwonden, lasdampen en brand- of explosierisico’s bij het lassen.

Wat is NEN-EN 1090 en waarom is het belangrijk bij staalconstructies?

NEN-EN 1090 is de Europese norm voor de fabricage van staal- en aluminiumconstructies. De norm stelt eisen aan het productieproces, de kwaliteitsborging en de documentatie. Voor dragende constructies die op de Europese markt worden geleverd, is certificering volgens NEN-EN 1090 verplicht en moet een CE-markering worden aangebracht.

De norm werkt met uitvoeringsklassen (EXC1 tot en met EXC4), waarbij een hogere klasse strengere eisen stelt aan het productieproces. Welke klasse van toepassing is, hangt af van het type constructie, de belastingen en de gevolgen bij falen. Voor de meeste staalconstructies in de utiliteitsbouw en in de infrasector geldt EXC2 of EXC3.

Voor opdrachtgevers is NEN-EN 1090-certificering een betrouwbare indicator dat een leverancier zijn productieproces serieus neemt. Het betekent dat lassers persoonlijk gecertificeerd zijn, dat materialen traceerbaar zijn en dat het fabricageproces regelmatig extern wordt gecontroleerd. Wij zijn bij Galesloot Constructie NEN-EN 1090-gecertificeerd en leveren bij elke dragende constructie een CE-certificaat mee, zodat je als opdrachtgever direct de juiste documentatie in handen hebt.

Wat is het verschil tussen NEN-EN 1090 en VCA bij staalwerk?

NEN-EN 1090 en VCA zijn twee verschillende certificeringen die elk een ander aspect van veiligheid bij staalwerk borgen. NEN-EN 1090 gaat over de kwaliteit en veiligheid van het eindproduct: de staalconstructie zelf. VCA (Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers) gaat over de veiligheid van het werkproces en de medewerkers op de werkvloer.

Een bedrijf kan NEN-EN 1090-gecertificeerd zijn zonder VCA, en andersom. Voor opdrachtgevers in de bouw en infra zijn beide relevant. NEN-EN 1090 is verplicht voor het leveren van dragende constructies. VCA is vaak vereist door opdrachtgevers als voorwaarde voor toegang tot de bouwplaats, zeker bij grotere aannemers en projecten voor Rijkswaterstaat of andere overheidsdiensten.

NEN-EN 1090: productcertificering, gericht op de fabricagekwaliteit van de constructie
VCA: procescertificering, gericht op de veiligheid van medewerkers en de werkomgeving
CE-markering: het zichtbare bewijs dat een product aan NEN-EN 1090 voldoet, verplicht bij dragende constructies

Welke persoonlijke beschermingsmiddelen zijn nodig bij staalwerk?

Bij staalwerk zijn de verplichte persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s) afhankelijk van de werkzaamheden. Voor algemeen staalwerk gelden handschoenen, veiligheidsschoenen en een veiligheidsbril als basisuitrusting. Bij laswerk komt daar een lashelm bij. Bij werken op hoogte is valbeveiliging verplicht.

De Arbowet verplicht werkgevers om een risico-inventarisatie te maken en op basis daarvan de juiste PBM’s beschikbaar te stellen. De volgorde is daarbij: eerst technische maatregelen nemen om risico’s te beheersen, dan organisatorische maatregelen, en pas daarna PBM’s als laatste verdedigingslinie.

Bij staalwerk op de bouwplaats zijn de meest voorkomende risico’s:

Snijwonden door scherpe randen en kanten
Oogletsel door vonken of slijpstof
Lasdampen bij het lassen
Vallen bij montage op hoogte
Knelgevaar bij het hijsen en plaatsen van zware constructiedelen

Voor elk van deze risico’s zijn specifieke PBM’s beschikbaar. Zorg dat de keuze van beschermingsmiddelen aansluit bij de specifieke werkzaamheden en niet generiek wordt ingevuld.

Hoe wordt de constructieve veiligheid van staalwerk gecontroleerd?

De constructieve veiligheid van staalwerk wordt gecontroleerd via een combinatie van interne kwaliteitscontroles door de fabrikant, externe audits door een notified body (aangemelde instantie) en documentatie zoals de prestatieverklaring (DoP). Bij dragende constructies toont de CE-markering aan dat het product aan de gestelde eisen voldoet.

Tijdens de fabricage controleert een gecertificeerd constructiebedrijf zelf de kwaliteit van lassen, materialen en maatvoering. Dit is vastgelegd in een kwaliteitsborgingssysteem dat onderdeel is van de NEN-EN 1090-certificering. Externe auditors controleren periodiek of het bedrijf zich aan dit systeem houdt.

Op de bouwplaats kan een constructeur of toezichthouder de plaatsing controleren. Bij projecten voor Rijkswaterstaat of andere overheidsdiensten zijn er vaak aanvullende kwaliteitseisen en inspectieprotocollen van toepassing. Bewaar altijd de documentatie die bij de constructie hoort, inclusief het CE-certificaat en de constructieberekening, want die zijn nodig bij inspecties en bij eventuele aansprakelijkheidsvragen achteraf.

Wanneer is een constructieberekening verplicht bij staalwerk?

Een constructieberekening is verplicht bij alle dragende staalconstructies die onder het Bouwbesluit vallen. Dit geldt voor constructies waarvoor een bouwvergunning vereist is en voor constructies waarbij de veiligheid van personen afhankelijk is van de sterkte van de constructie. De berekening moet aantonen dat de constructie de maatgevende belastingen aankan.

De berekening wordt opgesteld door een constructeur en is onderdeel van de vergunningsaanvraag bij de gemeente. Bij projecten voor Rijkswaterstaat, Waternet of andere opdrachtgevers in de infra gelden vaak aanvullende eisen aan de inhoud en de goedkeuringsprocedure van de constructieberekening.

Voor kleinere staalconstructies die niet vergunningsplichtig zijn, is een formele constructieberekening niet altijd wettelijk verplicht. Toch is het verstandig om ook bij kleinere constructies te werken met een gedocumenteerde dimensionering. Dat geeft houvast bij toekomstige aanpassingen en beschermt je bij aansprakelijkheidsvragen. Bekijk de mogelijkheden voor staalconstructies als je wilt weten hoe engineering en productie in de praktijk samenkomen.

Een goed constructiebedrijf denkt in deze fase al mee. Wie vroeg in het proces een staalpartner betrekt die ook engineering in huis heeft, voorkomt dat een constructieberekening later moet worden herzien omdat de uitvoering niet aansluit op de tekening. Bekijk het volledige dienstenaanbod van staalwerk en engineering om te zien wat in welke fase mogelijk is.

Hoe Galesloot Constructie helpt met veiligheid bij staalwerk

Veiligheid bij staalwerk begint met het kiezen van de juiste partner. Wij verzorgen het volledige traject: van engineering en constructieberekening tot fabricage en plaatsing. Onze lassers zijn persoonlijk gecertificeerd, ons productieproces voldoet aan NEN-EN 1090 en bij elke dragende constructie leveren we een CE-certificaat mee. Zo heb je als projectleider of constructeur direct de juiste documentatie in handen, zonder gedoe achteraf.

NEN-EN 1090-gecertificeerd en VCA-gecertificeerd
CE-certificaat bij alle dragende constructies
Engineering en constructieberekening in eigen beheer
Persoonlijk gecertificeerde lassers
Eén aanspreekpunt van offerte tot oplevering
Ervaring met projecten voor Heijmans, BAM, Boskalis, Waternet en Rijkswaterstaat

Wil je weten of we bij jouw project kunnen helpen? Lees meer over wie we zijn en hoe we werken, of neem direct contact op voor een vrijblijvend gesprek.